Bono veya Tahvil nedir?

19 Ara    Ekonomi
Ara 19

Bono veya Tahvil nedir?

Özel şirketin ya da bir kamu kurumunun aldıkları borç karşılığında verdikleri borç senedine bono denir. 1 yıldan kısa vadeli borç senetlerine bono, 1 yıldan uzun sürede ödenecek borç senetlerine ise tahvil denir. Tahvil ve bono arasında vadesi dışında bir fark yoktur. Bonolar borçlu üzerinde bir alacak hakkı doğurmasına rağmen, hisse senetleri gibi ortaklık hakkı doğurmaz.

Eurobond nedir dendiğinde ? AB Hazinesinin dış piyasadan borçlanmada kullandığı ve yabancı yatırım bankalarının aracılık yaptığı ihraçlarda satılan tahvil olduğu anlaşılmalıdır. Ülke hazineleri bu yöntem ile borçlanırken, aynı zamanda vade sonunda alacaklıya belli miktarda faiz ödemeyi taahüt eder. Ödenecek olan bu faize karşılık yatırımcı almış olduğu tahvilin ait olduğu ülkenin uzun vadeli riskini de üstlenmiş olur. Dolayısıyla tahvil ihraç eden ülkenin olası bir borç ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda tahvil sahiplerine yapılacak ödemelerde iptal edilebilir veya dondurulabilir. Ancak bir ülkenin vadesi gelen borcunu ödememesi veya iptal etmesi uluslararası çapta ciddi tepki ile karşılaşır. Bu nedenle ülkeler bu yolu tercih etmez.

Tahvil üzerinde yazılı (nominal) değer ile piyasaya çıkarılıyorsa başa baş, üzerinde yazılı değerden daha aşağı bir tutarda piyasaya çıkarılıyorsa primli tahvil denir. Tahvil en çok nominal değerin % 5’i kadar düşük değerle çıkarılabilir.

Kıymetli evrak üzerinde sahibinin ismi belirtiliyorsa nama yazılı, isim belirtilmiyor ve elinde bulunduran kişiye alacak hakkı tanıyorsa hamiline yazılı tahvillerdir. Ancak uygulamada hamiline yazılı tahviller daha yaygın kullanılmaktadır.

Satışı arttırmak için tahvile bir banka ya da şirket garantisi veriliyorsa garantili, tahvil normal şekilde çıkarılıyorsa garantisiz tahvil denir. Garantili tahviller insanlara daha fazla güven verdiği için ve riski daha düşük olduğu için daha çok tercih edilir.

Tahvillerin üzerinde yazılı vadeleri vardır. Vade sonunu beklemeden istendiği zaman işleyen faizi ile nakde çevrilebilen tahvillere paraya çevrilme kolaylığı olan tahviller denir. Tahvillerin geri ödemesine itfa adı verilir.

Tahvil faizleri piyasadaki tahvil talebine ve arzına göre piyasalar tarafından günlük
belirleniyorsa buna değişken faizli tahvil denir. SPK tarafından yapılan son düzenleme ile değişken faizli tahvil yerine 3, 6 aylık veya 1 yıllık dönemli sabit faiz uygulamasına geçilmiştir.

Yatırım aracı olarak tahvili seçen kişi ve kuruluşlar kazanç sağlamak yanında bazı sorumlulukları da yerine getirmelidirler. Bu hak ve sorumluluklar şu şekilde sıralanabilir.
– Tahvil sahibi şirketin kar zarar riskine katlanmaz. Sadece şirkete faiz karşılığında borç vermiş olur.
– Tahvil sabit getirili menkul kıymettir. Bu nedenle tahvilin getirisi önceden bilinir.
– Tahvil sahibinin faiz ve anapara alacağı dışında şirket üzerinde başka bir hakkı yoktur.
– Tahvil sahibi şirket yönetimine katılamaz.
– Şirkette kar dağıtımından önce tahvil sahiplerinin alacakları ödenir. Kalan tutar dağıtılır.

Tahvilin üzerindeki yazılı değere nominal değer denir. Vade sonunda tahvil sahibinin eline geçecek anapara tutarıdır. Tahvil şirket tarafından satışa çıkarıldığında gelen talebe göre belirlenen satış bedeline ihraç değeri denir. Genellikle nominal değerin altında olur.

Alpay GÜREL

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir